Open brief dorpsraden n.a.v. gemeentelijke stukken nieuwe overdekte zwembad.

Vroomshoop, 27 mei 2020

Betreft: Voorstel nieuw te bouwen overdekt zwembad (open brief)

Geacht college en gemeenteraad,

Naar aanleiding van de gemeentelijke stukken met het voornemen van de gemeente Twenterand om een nieuw zwembad te gaan bouwen, deze brief.

Inmiddels hebben we de stukken over het nieuwe zwembad nauwkeuring gelezen en doorgenomen. Laten we voorop stellen dat we geen probleem hebben met een nieuw overdekt zwembad voor Vriezenveen/Twenterand. Helaas zijn er teveel onduidelijkheden en zijn bepaalde cijfers en aannames niet te achterhalen. Met meerdere partijen, waaronder ook vrijwel alle politieke partijen hebben we ons in 2017 en 2018 hard gemaakt om voorwaarden te creëren waar een nieuw zwembad aan zou moeten voldoen en waarin iedereen zich uiteindelijk kon vinden. Deze worden nu losgelaten.

Ondanks dat we liever hadden gezien dat voor een samenwerking met Almelo en/of Wierden was gekozen, willen we graag proactief meedenken en kijken hoe een nieuw overdekt zwembad gerealiseerd kan worden binnen de bestaande afspraken. Een gezamenlijk zwembad met andere gemeenten (en eventueel dan buiten onze gemeentelijke grenzen) had in onze ogen veel kosten kunnen voorkomen. Nu zit iedere afzonderlijke gemeente met een (onnodig) hoge kostenpost.

Wat direct uit de stukken opvalt, is het feit dat de kosten vele malen hoger uit zullen pakken dan de 645.000 euro per jaar (exclusief jaarlijkse inflatiecorrecties vanaf 2017) voor beide zwembaden (De Stamper en Aquapark De Zandstuve). Voor dit bedrag zijn hele harden eisen gesteld en zijn talloze discussies en raadsdebatten gevoerd, waarin met name de GBT een groot aandeel heeft gehad. Dat juist een wethouder van deze partij nu deze harde grens loslaat vinden wij verbazingwekkend en onacceptabel.

Het nieuwe zwembad moet nu minimaal 10,1 miljoen euro gaan kosten. Lees duidelijk ”minimaal”. Hierbij willen wij opmerken dat in vrijwel alle gevallen gemeentelijke uitgaven tot nu hoger uitvallen dan vooraf begroot. Het is daardoor erg aannemelijk, met name ook door het gebruikte woord “minimaal” dat de kosten (veel) hoger komen te liggen. Dit zijn alleen de bouwkosten en staan los van de exploitatiekosten die vanaf in gebruik name zullen gaan gelden. Deze 10,1 miljoen is nergens onderbouwd en in de stukken zijn een aantal onderwerpen die er wel bij horen maar qua kosten niet zijn opgenomen in het investeringsplaatje. Daarnaast is het zwembad ook groter dan het huidige. De consequentie daarvan is dat de kosten onevenredig hoog worden.

Ervaring heeft ons geleerd dat nieuwbouw plannen vaak te florissant worden voorgesteld om het maar aantrekkelijk en haalbaar te laten lijken. Zo ook hier. Wij denken dat bij de minste tegenslagen al snel aan dubbele kosten en is 20 miljoen euro voor dit plan wellicht een realistischer bedrag. Vergeet niet dat het oude zwembad met al haar kosten de gehele bouwtijd door moet draaien met alle daarbij behorende kosten.

Er is reeds krediet gevraagd voor 7,4 miljoen waar nog geen euro van benut is. Daarnaast wordt er nu nog eens 2,7 miljoen euro extra gevraagd. Doordat dit de minimale kosten zijn, is er waarschijnlijk nog meer geld nodig. Wordt dit uit eigen gelden gehaald of wordt hier ook een nieuwe lening voor aangegaan? In beide gevallen lopen de gemeentelijke kosten verder op en zullen bedrijven en burgers hier de dupe van worden door extra gemeentelijke lasten te moeten gaan betalen.

De verwachting is dat met het nieuwe zwembad de exploitatiekosten zullen oplopen met een jaarlijks bedrag van 406.000 euro per jaar ten opzichte van de huidige kosten van 363.000 euro. Hiermee komen de totale kosten op 769.000 per jaar voor alleen het nieuwe overdekte zwembad. Dit bedrag alleen is al hoger dan het maximale bedrag van 645.000 euro per jaar voor zowel De Stamper in Vriezenveen als Aquapark De Zandstuve in Vroomshoop samen. De totale kosten voor zwemwater in de gemeente Twenterand komen daarmee boven de 1.000.000 ( 1 miljoen) euro per jaar te liggen. Doordat in het verleden de kosten van zwemwater boven 1 miljoen euro lag moesten zwembaden De Plump in Westerhaar en De Groene Jager in Den Ham sluiten (Den Ham is uiteindelijk geprivatiseerd). Nu worden de oude kosten weer hersteld alsof er niets gebeurd is. Onbegrijpelijk en niet te verdedigen naar de dorpen Westerhaar en Den Ham. Daarnaast de vraag wanneer de volgende bezuinigingsslag komt om de kosten weer onder 1 miljoen euro te brengen en Aquapark De Zandstuve het volgende kind van de rekening zal zijn. Dit is voor ons onacceptabel.

De extra exploitatielasten zoals voorgesteld worden gedekt uit een lagere dotatievoorziening onderhoud, een besparing door het optimaliseren van de operationele bedrijfsvoering, het verhogen van de zelfwerkzaamheid bij de zwemverenigingen en een verlaging van het budget voor het duurzaamheidsfonds.

Te beginnen met de lagere dotatievoorziening onderhoud. Hierin wordt aangegeven dat er 1 miljoen euro is opgebouwd vanwege onderhoudswerkzaamheden die niet uitgevoerd zijn. Met deze 1 miljoen euro kan 8 jaar circa 30 procent van de extra kosten gedekt worden. Daarna ontstaat er een gat in de begroting van 125.000 euro per jaar. Daarin is nog niet meegenomen dat om het huidige zwembad De Stamper tijdens de bouwfase open te kunnen houden er extra kosten nodig zijn voor onderhoud aan het huidige bad om een veilige openstelling te kunnen garanderen. Deze kosten moeten, ons inziens, nog van die 1 miljoen euro af gehaald worden, waardoor er feitelijk geen miljoen meer is te verdelen over 8 jaar en er eerder een gat in de begroting zal komen. Daarnaast zullen de eerste tijd, zoals te lezen valt uit de stukken, dubbele kosten gemaakt worden omdat de nieuwbouw al kosten met zich meebrengt en tevens het bestaande zwembad kosten heeft. Hiermee komt de exploitatiebijdrage onder druk te staan. Er wordt nergens genoemd hoe dit opgevangen wordt, maar een gat in de begroting het lijkt onvermijdelijk. Dit betekent dat er zowel het eerste als laatste jaar van de 8 jaar niet dekkend kunnen zijn en na die 8 jaar dus al helemaal niet meer.

Vervolgens wordt er 70.000 euro per jaar bespaard door een optimalisering van de operationele bedrijfsvoering. De cijfers worden niet onderbouwd en zijn daardoor niet te herleiden. Het wordt nu medegedeeld alsof het een waarheid is, althans zo wordt het in de cijfers meegenomen. Met name de inzet van de combinatiefunctionarissen springt hier in het oog. Momenteel beschikt de gemeente over een aantal van deze combinatiefunctionarissen. Echter zoals wij begrepen hebben zijn deze momenteel al erg druk met andere zaken die hun aandacht vragen. Worden andere activiteiten, op het gebied van sport, cultuur en/of mediawijsheid hierdoor gestopt? Hierdoor krijgen kinderen/jongeren die daar gebruik van maken weer een achterstand op dat vlak doordat het nieuwe zwembad onnodig veel moet kosten. Als dat niet het geval is zullen er nieuwe functionarissen aangesteld moeten worden en dat levert juist weer extra kosten op. We vragen ons daarom sterk af of dit daadwerkelijk een besparing op zal leveren.

Het volgende punt is de zelfredzaamheid van de zwemverenigingen. Hiermee zou 15.000 euro per jaar bespaard worden. We vragen ons af of de zwemclubs hierin mee zijn genomen en of dit realistisch is. Uit de stukken is niet te herleiden hoe aan dit bedrag gekomen is. De verenigingen hebben een beperkte grote en een groot deel van deze zelfredzaamheid zal daardoor op een kleine groep mensen vallen. Als hier een paar mensen van wegvallen heeft dit direct invloed op de zelfredzaamheid en daarmee het bedrag van 15.000 euro per jaar. Daarnaast kunnen wij ons voorstellen dat de verenigingen door de zelfredzaamheid ook zullen vragen om lagere kosten voor gebruik, waardoor aan de andere kant minder opbrengsten binnen zullen komen. Het lijkt ons namelijk logisch dat wanneer iemand gevraagd wordt standaard iets te gaan doen voor een andere partij dat hiervoor elders een verrekening in de kosten plaatsvindt.

Het laatste punt dat gebruikt wordt om de exploitatie rond te krijgen is een bedrag uit het duurzaamheidsfonds. Er wordt gesproken dat er maximaal 200.000 euro beschikbaar is. Het volgende staat op de website van de gemeente:

“Zonnepark Oosterweilanden levert een belangrijke bijdrage aan de duurzaamheidsdoelstelling van de gemeente Twenterand om in 2050 volledig energieneutraal te zijn. Het Zonnepark Oosterweilanden wordt gerealiseerd door de Zonnepark Oosterweilanden BV, waarvan de gemeente Twenterand de enige aandeelhouder is. Hiermee is de invloed van de gemeente op de realisatie en exploitatie maximaal, zodat de samenleving van Twenterand er ook van kan profiteren. De opbrengsten uit het park kunnen naar een duurzaamheidsfonds, waarmee nieuwe, duurzame initiatieven uit de samenleving van Twenterand mogelijk worden gemaakt.”

Dit is in volledige tegenspraak met de oorspronkelijke opzet van het zonnepark. In alle voorlichting wordt aangegeven dat het zonnepark elektriciteit levert voor wel 3.000 huishoudens. Over de realisatie daarvan bestaat geen enkel realistisch plan. Daarna wordt zonder nadere uitleg de elektriciteitsproductie ondergebracht in een duurzaamheidsfonds, wat dat ook moge betekenen.

De doelstelling is dus om nieuwe duurzame initiatieven uit de samenleving mogelijk te maken. Wij denken dat die projecten ten goede moeten komen aan alle inwoners van de gemeente Twenterand. Niets is minder waar.

Uit de stukken behorende bij de nieuwbouw van het zwembad blijkt dat er jaarlijks circa 300.000 euro aan inkomsten worden verwacht van het zonnepark Oosterweilanden. Hiervan wordt dus 200.000 euro per jaar geschoven naar het zwembad, wat in onze ogen geen initiatief vanuit de samenleving is. Hiermee worden ook nieuwe initiatieven om de gemeente Twenterand groener en mooier te maken jaarlijks 200.000 euro ontnomen. Juist initiatieven vanuit de bevolking kunnen rekenen op draagkracht en zouden in dit geval voor de gemeenschappelijke plannen moeten gaan in plaats van naar dit nieuwe zwembad. Juist omdat deze 300.000 euro per jaar hard nodig is om als gemeente in 2050 volledig energieneutraal te zijn. Nu gaat 2/3e van de 300.000 euro per jaar alleen al naar het nieuw te bouwen zwembad. Dit betekend dat er na 10 jaar al 2.000.000 euro (2 miljoen) misgelopen wordt om andere initiatieven op te starten en ondersteunen. Dit is ontzettend belangrijk en in onze ogen onmisbaar geld om de gemeente energieneutraal te krijgen. Dit geld kan en moet veel beter gemeenschappelijk besteed worden voor het doel dat bij de aanleg van Zonnepark Oosterweilanden voor ogen was, namelijk een energieneutrale gemeente en niet alleen een energieneutraal zwembad. Dit soort manoeuvres is ontoelaatbaar en kan onmogelijk verkocht worden aan de Twenterandse bevolking.

Daarnaast is bekend dat jaarlijks de opbrengst van de zonnepanelen afneemt en er daardoor steeds minder opbrengsten zijn. Daarmee komt er ook steeds een kleiner bedrag vrij voor andere initiatieven uit de bevolking, omdat de kosten van het zwembad niet af zullen nemen.

Verder is op dit moment nog helemaal niet duidelijk of daadwerkelijk de inkomsten vanuit het Zonnepark Oosterweilanden op 300.000 euro uit zal komen of dat dit wellicht tegen zal vallen. Door nu al een groot gedeelte van dit bedrag te reserveren voor het nieuw te bouwen zwembad is erg voorbarig en is ook een oneigenlijk gebruik van gemeenschapsgelden. Alle goed bedoelde duurzaamheidsinitiatieven uit de bevolking worden hierdoor bij voorbaat al de kop ingedrukt omdat er onvoldoende geld beschikbaar zal zijn.

De kanttekeningen die in het raadsvoorstel gemaakt worden zijn wat ons betreft zeer terecht genomen en we willen hier dan ook nog eens bij stilstaan.

De Corona-crisis zal zijn weerslag hebben op de financiële ramingen, omdat de rentes hoogstwaarschijnlijk zullen oplopen. Op dit moment hoge kosten maken is niet verantwoord. Waar nu sprake is om de winkels aan het Linderflier in Vroomshoop vanwege de hoge kosten en de onzekerheid van de Corona-crisis niet door te laten gaan wordt aan de andere kant wel een zwembad van ruim 10 miljoen euro uit de grond gestampt. Dit is niet te verkopen. Helemaal niet doordat de gemeente recent heeft aangegeven een armoede-preventieregisseur aan te gaan stellen. Dit omdat het armoede percentage in de gemeente Twenterand erg hoog is. Vanwege de Corona-crisis is daarnaast voor veel mensen de situatie erg zorgelijk omdat ze hun baan dreigen te verliezen of al verloren hebben. Door dan wel een zwembad van 10 miljoen en veel hoger te realiseren in deze onzekere tijden voelt voor deze mensen als een steek in de rug. Die 10 miljoen (plus de jaarlijkse kosten die dat met zich meebrengt) zouden veel beter voor deze armoedebestrijding ingezet kunnen worden. De jaarlijkse verhogingen in de gemeentelijke begroting zullen uiteindelijk weer door de inwoners en bedrijven opgehoest moeten worden, terwijl de OZB vorig jaar al met 25% is verhoogd en de komende jaren dat in ieder geval met 5% zal doen. Vanwege de eerder beschreven zwakke onderbouwing van de financiële cijfers rondom het zwemwater in Twenterand lijkt een verdere verhoging van gemeentelijke lasten een kwestie van tijd. Wederom is de burger kind van de rekening voor deze megalomane plannen.

Verder wordt bij de kanttekeningen terecht gesteld dat eventuele opbrengsten van de woningbouw buiten beschouwing worden gelaten. Hier is in ieder geval geen sprake zolang de sporthallen op de huidige locatie blijven. De vraag is daarnaast ook of en wanneer er voldoende geld beschikbaar is om de sporthallen te verplaatsen, waardoor deze eventuele opbrengsten niet meegenomen kunnen worden.

De kosten voor het verplaatsen van het voetbalveld zouden wel meegenomen moeten worden, omdat dit direct zorgt voor een hoger kostenplaatje in de begroting. De lasten zullen hier, het zij wellicht kort, hoger uitvallen en ook hiervoor zal dekking gezocht moeten worden. De kans is daarom groot dat er weer ergens met geld geschoven moet worden ten koste van andere activiteiten/initiatieven.

Door het zwembad op de gewenste locatie te bouwen moet het bestemmingsplan worden aangepast. Hier zullen wellicht lang lopende procedures uit volgen met extra kosten. Wederom zijn deze kosten niet meegenomen en zal extra druk geven op de gemeentelijke begroting.

Al met al zijn wij daarom van mening dat deze financiële onderbouwing bij de minste tegenvaller als een kaartenhuis in elkaar stort. In deze onzekere tijd en met een dusdanig zwakke financiële onderbouwing is het volgens ons ook niet het moment om dergelijke grote uitgaven te doen.

Wij stellen ons op het standpunt dat deze plannen slechts zijn opgebouwd met onzekerheden en dat de opgevoerde kosten elke realiteitswaarde missen.

Wij verzoeken de gemeente Twenterand daarom af te zien van deze plannen waarvan geenszins vaststaat dat zo’n plan gerealiseerd kan worden binnen de genoemde investeringen, mede gezien de huidige leefomstandigheden waar wij ons op dit moment in bevinden. Consolidatie is gezien de huidige toestand een bittere noodzaak.

Ook verzoeken we de gemeente Twenterand om goed naar de technische uitvoering van het zwembad te kijken, zie ook bijlage 1. Hier schort op dit moment behoorlijk veel aan.

We willen daarnaast oproepen om (nogmaals) met de gemeente Almelo in overleg te gaan of wellicht gezamenlijk een nieuw zwembad op de gemeentegrens gerealiseerd kan worden. Als dit niet kan is het wellicht een optie om te kijken of een gedeelte van de activiteiten uit Twenterand ondergebracht kunnen worden in Almelo (of Wierden). Dit zorgt voor een betere benutting van het zwembad in Almelo en kan er wellicht voor zorgen dat het zwembad in Twenterand kleiner en minder duur uitgevoerd hoeft te worden. De (extra) reistijd tussen Almelo en Vriezenveen is voor de meeste inwoners van Twenterand geen enkel probleem. Vriezenveen moet immers door een groot gedeelte van de inwoners al per auto bezocht worden.

We zien uw reactie met belangstelling tegemoet.

Hoogachtend,

Dorpsraad Vroomshoop-Geerdijk

Den Ham Doet!

Plaatselijk Belang Westerhaar-Vriezenveensewijk

Plaatselijk Belang Bruinehaar

Bijlage 1: Opmerkingen bij de technische onderbouwing.

  • Deskundigheid van het gekozen adviesbureau CNB. Dit bureau heeft een zeer fraaie naam en pakkende teksten, maar of ze technisch voldoende onderlegt valt te betwijfelen. Bij de door hen uitgevoerde projecten is geen ervaring met zwembaden te vinden. Zwembaden ontwerpen is een speciale bezigheid en vergt veel ervaring. Hun fraaie teksten zijn vaak niet nader uitgelegd of onderbouwd.
  • Als onderbouwing van deze bewering, een voorbeeld van de door hen voorgestelde isolatiewaarden voor de nieuwbouw (zie bijlage 2 Uitgangspunten duurzaamheid “De Stamper”, versie 3 april 2020 van CNB). Er staat te lezen een Rc waarde van 8.0 m²K/W oftewel een U waarde van 0,13 Wm²/K. Dat is een fenomenale isolatiewaarde die overeenkomt met een gebouw bestaande uit PU sandwichpanelen met een wanddikte van 200 mm. Dit lijkt meer op een vrieshuis isolatie. Bij de haalbaarheid stellen wij grote vraagtekens.
  • Bij de vloer en het dak wordt het nog een graadje erger. Een Rc waarde van 10,0 m²K/W oftewel een U waarde van 0,10 W/m²K. Om dit te bereiken is een PU sandwich paneel nodig met een wanddikte van 250 mm.
  • Dat de daken zwaar geïsoleerd worden is een goede zaak maar voor de vloeren wordt hetzelfde aangehouden terwijl de bodemtemperatuur onder een gebouw een bijna vaste waarde heeft van + 10 tot +12°C. Er is geen enkel noodzaak de vloer zo zwaar te isoleren.
  • De beglazing van dubbel thermopane heeft ook een zeer florissante isolatiewaarde. In de praktijk liggen die (betaalbare) waarden in de buurt van de 0,9 W/m²K
  • Onder maatregelen staat een VAV= Variabel Volume Ventilatie Systeem genoemd. Bij de daarbij (vrij gecompliceerde) behorende Luchtbehandelingskast LBK is geen woord te vinden. Niet het VAV systeem maakt het binnenklimaat, dat doet de LBK (Luchtbehandelingskast) die zorgt ervoor dat het zwembad en nevenruimten voorzien worden van een optimaal binnenklimaat.
  • Regelingen op basis van CO2 roepen heden ten dage vraagtekens op. Bij een lage CO2 meetwaarde toeren de ventilatoren af waardoor er te weinig doorspoeling in de ruimte kan ontstaan met alle gevolgen van dien voor het binnenklimaat en de benodigde verse lucht (zuurstof)bijdrage.
  • All electric building heeft zo zijn voordelen maar ook nadelen. Bijvoorbeeld de waterhuishouding. Schoonmaakwater, douchewater, algemeen warm water dient in verband met de bestrijding van de legionella bacterie een minimum temperatuur te hebben van 65 tot 70 °C. Dat geld voor alle openbare gebouwen. Warmtepompen die deze hoge temperatuur kunnen leveren zijn veel duurder dan de standaard warmtepomp die gemiddeld 55°C kan leveren. Haalt de warmtepomp de wettelijk verplichte 70 graden niet dan dient er in die toevoerleiding een elektrische naverwarmer geïnstalleerd te worden, hetgeen weer een hoger elektriciteitsgebruik met zich brengt.
  • Uit de stukken blijkt dat het elektriciteitsnet moet worden aangepast. Deze aanpassing vind plaats in Vroomshoop bij energieleverancier Enexis. De kosten die daaraan verbonden zijn worden nergens genoemd, maar behoren wel tot het finale investeringsplaatje.
  • Filtratie van het zwemwater is een belangrijk onderdeel van de veiligheid en de gezondheid van de zwemmers. Genoemd word een membraan filtratie als voorgestelde oplossing. Dit is een mooie oplossing en een besparing op water. Geen besparing op elektriciteit. De gebruikelijk zandfilters maken gebruik van hun eigen circulatie pompen. Voor membraan filtratie is een hogere druk nodig dus zwaardere pompen en een hoger elektriciteit gebruik die de waterbesparing weer teniet doet.
  • Een zwembad met een beweegbare bodem is een kostbare aangelegenheid. De doelgroep is een kleine groep. De gemeente kan zich afvragen of het niet beter is samenwerking te zoeken bij buurgemeenten (bijvoorbeeld Almelo) om zoiets gezamenlijk te investeren. Dat scheelt veel op de eigen investering.